21 maja 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wdrażająca unijną Dyrektywę Wodną 2020/2184. Nowe przepisy kładą nacisk na stałe monitorowanie zagrożeń od ujęcia wody po kran. Ważną częścią nowego podejścia jest Plan Bezpieczeństwa Wody (ang. Water Safety Plan) opracowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).

Jeśli jesteś właścicielem lub zarządcą budynku, który jest tzw. obiektem priorytetowym, zamiany te nakładają na Ciebie dodatkowe obowiązki, w tym także badania w kierunku obecności bakterii z rodzaju Legionella sp. w ciepłej wodzie użytkowej.

Zagrożenie płynące z zaniedbanych wewnętrznych systemów wodociągowych

Przedsiębiorstwo wodociągowe odpowiada za jakość dostarczanej wody do wodomierza głównego (wraz z zaworem bezpośrednio za nim). Jeśli oczyszczona i bezpieczna woda płynąca z przedsiębiorstwa znajdzie się w zaniedbanym lub przestarzałym wewnętrznym systemie wodociągowym, może zostać zanieczyszczona ołowiem lub skażona zagrażającą życiu i zdrowiu Legionellą. Bakteria ta wywołuje legionellozę.

Większość osób w wyniku zakażenia przechodzi łagodną postać choroby zwaną gorączką Pontiac, której objawy przypominają grypę. Drugi wariant, czyli choroba legionistów, dotyka głównie osoby starsze oraz osłabione i jest poważnym zagrożeniem dla ich życia. Charakteryzuje się wysoką gorączką, suchym kaszlem (może wystąpić krwioplucie) oraz bólami mięśni i klatki piersiowej. Działania mające na celu obniżenie ryzyka skażenia wody Legionellą są jednym z kluczowych założeń Planu Bezpieczeństwa Wody.

Choroba „wisi w powietrzu”

Wypicie wody skażonej Legionellą nie wywoła choroby. Nie możesz się również nią zarazić od innej osoby. Bakteria ta przenosi się w bardzo drobnych kropelkach unoszących się w powietrzu, czyli aerozolu wodnym. Na kontakt z bakterią możemy być narażeni w miejscach takich jak:

• prysznice;
• baseny i jacuzzi;
• pomieszczenia klimatyzowane;
• miejskie fontanny;
• myjnie.

Jakie czynniki sprzyjają namnażaniu się Legionelli?

• ciepła woda (20° – 50°C);
• osad i rdza;
• zastój wody (martwe strefy w rurach, krany rzadko używane);
• niskie stężenie środków do dezynfekcji wody.

Działania zapobiegające skażeniu Legionellą

Według założeń Planu Bezpieczeństwa Wody jako właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego jesteś zobowiązany do:

1. Kontrolowania temperatury wody. Temperatura ciepłej wody użytkowej powinna wynosić minimum 55°C (w punktach czerpalnych), z kolei wody zimnej poniżej 20°C.
2. Zapobiegania zastojom wody poprzez płukanie rzadko używanych punktów czerpalnych (np. w niezamieszkanych przez dłuższy czas pokojach) oraz likwidację martwych stref.
3. Czyszczenia i konserwacji urządzeń polegającej na systematycznym odkamienianiu, czyszczeniu i dezynfekcji. Szczególnie tam, gdzie gromadzi się kamień ułatwiający bakteriom rozwój.
4. Ciągłej kontroli stężenia środków biobójczych w przypadku, gdy stosujesz dezynfekcję chemiczną w swoim obiekcie.
5. Regularnych badań laboratoryjnych z częstotliwością wymaganą przepisami dla danego typu obiektu.
6. Sporządzenia oceny ryzyka dla wewnętrznej instalacji, a następnie przekazania jej odpowiednim organom (do 30 czerwca 2028). Ocena ta musi być aktualizowana nie rzadziej niż co 6 lat oraz przechowywana przez co najmniej 12 lat od dnia jej sporządzenia. Kary za niedopełnienie tego obowiązku lub przekroczenie terminu mogą wynieść od 100 zł do 10 000 zł.

Co należy zrobić, gdy zostanie wykryte skażenie Legionellą?

Najlepiej nie dopuścić do skażenia, wdrażając środki bezpieczeństwa opisane w Planie Bezpieczeństwa Wody i przeprowadzając ocenę ryzyka. Mogą Państwo liczyć na nasze wsparcie w przygotowaniu tych dokumentów. Gdy jednak zostaną przekroczone normy mikrobiologiczne, natychmiast ostrzeż osoby korzystające z budynku, wprowadź zakaz korzystania z natrysków oraz powiadom sanepid. Konieczne będzie przeprowadzenie dezynfekcji poprzez podniesienie temperatury wody w całej instalacji do 70°C – 80°C lub zastosowanie biobójczych związków chemicznych. Po upływie odpowiedniego czasu od zakończenia dezynfekcji będziesz zobowiązany do ponownego zlecenia badania próbek wody, aby upewnić się, że skażenie Legionellą zostało wyeliminowane.

Autorka: Dominika Lachowicz

Warto przeczytać:

1. Plan bezpieczeństwa wody – zasady, terminy i kary
2. Plan bezpieczeństwa wody 2026, czyli dlaczego cyberbezpieczeństwo płynie dziś prosto z kranu
3. Ocena ryzyka w Planie Bezpieczeństwa Wody
4. Cyberbezpieczeństwo wodociągów w obliczu dyrektywy NIS2 i nowelizacji UKSC
5. Szkolenie dla Wodociągów. Nowelizacja UoKSC
6. Legionelloza – groźna choroba związana z zanieczyszczoną wodą
7. Finansowanie zaopatrzenia w wodę