Administracja rządowa stoi u progu istotnych zmian. Rada Ministrów pracuje nad kompleksową nowelizacją Ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, której przyjęcie zaplanowano na III kwartał 2026 r. Głównym założeniem jest unowocześnienie modelu zarządzania kapitałem ludzkim.

Dlaczego reforma jest niezbędna?

Służba cywilna w obecnej formie często nie nadąża za dynamiką współczesnej gospodarki. Według autorów projektu, korpus służby cywilnej musi przestać być kojarzony z sztywnymi procedurami, a stać się organizacją, w której kluczowe znaczenie ma efektywność i profesjonalizm.

Ocena pracowników w świetle nowelizacji ustawy o służbie cywilnej

Główne obszary planowanych zmian dotyczą:

1. Uelastycznienia terminów: Zmiany przewidują odejście od sztywnych terminów. Termin sporządzania oceny zostanie skrócony do 12 miesięcy i dostosowany do specyfiki konkretnej jednostki.
2. Redukcji biurokracji: Rezygnacja z konieczności dopełniania formalności w jednym konkretnym dniu dla wszystkich pracowników znacząco odciąży działy kadr i pozwoli na płynne zarządzanie procesem.
3. Fakultatywnego wartościowania stanowisk: Wartościowanie stanowisk pracy przestanie być odgórnym przymusem, a stanie się rozwiązaniem dobrowolnym, co umożliwi lepsze dopasowanie struktury urzędu do realnych potrzeb.

Rekrutacja i pierwsza ocena w służbie cywilnej

Projekt odnosi się również do samego nawiązywania stosunku pracy oraz pierwszej oceny w służbie cywilnej:

1. Rankingi kandydatów: Do tej pory komisje rekrutacyjne przedstawiały listę kandydatów bez wskazania faworyta. Po zmianach dyrektor generalny otrzyma konkretną rekomendację opartą na rankingu, co ma zobiektywizować proces wyboru.
2. Elastyczny czas próby: Pierwsze zatrudnienie będzie mogło trwać od 6 do 18 miesięcy. Pozwoli to na lepszą weryfikację nowego pracownika, w zależności od stopnia skomplikowania jego zadań oraz umożliwi bardziej zindywidualizowane podejście.
3. Uproszczona pierwsza ocena: Proces wdrażania nowej osoby ma być szybszy i mniej sformalizowany. Planowane jest usunięcie m.in. obowiązkowego sprawozdania z procedury pierwszej oceny.

Inne kluczowe zmiany zaplanowane w nowelizacji

Reforma zakłada znaczne podniesienie poprzeczki dla kandydatów na wyższe stanowiska. Zmiany obejmą m.in. funkcję Szefa Służby Cywilnej – projekt przewiduje zaostrzenie wymogów kwalifikacyjnych przy jednoczesnym rozszerzeniu jego kompetencji. Nowy system ma zwracać większą uwagę na staż pracy, kierunkowe wykształcenie oraz konkretne umiejętności. jednocześnie wzmacniając jego pozycję poprzez przyznanie dodatkowych uprawnień.   

Ponadto Rada Służby Publicznej zostanie przekształcona na Radę Służby Cywilnej, a jej dotychczasowe uprawnienia zostaną poszerzone. Planowana nowelizacja wprowadzi również rozwiązania sprzyjające zachowaniu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym (work-life balance), np. poprzez finansowanie działań promujących zdrowy styl życia. Dodatkowo doprecyzowane zostaną przepisy dotyczące nagród, zasad przyznawania odznak honorowych oraz nowoczesnych form szkolenia pracowników.

Jakie znaczenie mają zmiany w służbie cywilnej?

Dla urzędnika reforma to przede wszystkim jasna ścieżka rozwoju, dostęp do nowoczesnych narzędzi (np. webinaria) i mniejszy nacisk na biurokrację przy ocenie jego pracy. Dla obywatela zmiany oznaczają sprawniejszą i bardziej merytoryczną administrację, która jest lepiej przygotowana do wyzwań XXI wieku. Choć projekt jest na bardzo początkowym etapie, kierunek zmian stanowi odpowiedź na wieloletnie postulaty ekspertów oraz samych pracowników korpusu służby cywilnej.

Autorka artykułu: Wiktoria Płodzień