Nowy system zarządzania bezpieczeństwem wody – zmiany w przepisach

21 maja 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, wdrażająca unijną Dyrektywę Wodną 2020/2184. Przepisy te wprowadzają rewolucyjną zmianę: odchodzimy od prostego badania próbek wody na rzecz ciągłego, systemowego zarządzania ryzykiem w całym łańcuchu dostaw – od ujęcia, aż po kran.

Czym jest plan bezpieczeństwa wody i kogo dotyczy?

Plan Bezpieczeństwa Wody (PBW) to system zarządzania bezpieczeństwem wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, oparty na identyfikacji zagrożeń i ocenie ryzyka na każdym etapie dostarczania wody – od ujęcia, przez uzdatnianie i dystrybucję, aż do punktu poboru u odbiorcy. Jego celem jest zapobieganie zanieczyszczeniom oraz zapewnienie wysokiej jakości i bezpieczeństwa wody, zamiast reagowania dopiero po wystąpieniu problemu.

Za wdrożenie PBW odpowiadają dostawcy wody, czyli wszystkie podmioty dostarczające wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Obejmuje nie tylko klasyczne przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, ale również podmioty prowadzące hurtową sprzedaż wody.

Co to oznacza?

Jeżeli Twoja organizacja w jakikolwiek sposób dostarcza wodę pitną odbiorcom (także hurtowo, innemu wodociągowi), jesteś „dostawcą wody” w rozumieniu ustawy. Obowiązki wynikające z przepisów obejmują także właścicieli i zarządców budynków odpowiedzialnych za końcową dystrybucję wody do odbiorców oraz utrzymanie bezpieczeństwa instalacji wewnętrznych.

Czym jest ocena ryzyka w nowym systemie prawnym?

Ocena ryzyka w nowym systemie prawnym to jeden z najważniejszych elementów zapewnienia bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia. Nowe przepisy odchodzą od podejścia polegającego wyłącznie na badaniu jakości gotowej wody i stawiają na działania zapobiegawcze. Oznacza to, że potencjalne zagrożenia są identyfikowane i eliminowane jeszcze przed ich wpływem na jakość wody oraz zdrowie konsumentów.

Ocena ryzyka jako element Planu Bezpieczeństwa Wody

O ile ocena ryzyka jest narzędziem analitycznym, o tyle Plan Bezpieczeństwa Wody (PBW) stanowi kompletny system zarządzania oparty na wytycznych WHO. Jego celem jest zapewnienie skutecznej kontroli nad systemem zaopatrzenia, aby dostarczać wodę bezpieczną „od źródła aż po kran”. PBW jest dokumentem „żywym”, wymagającym regularnych przeglądów i aktualizacji co najmniej raz na 6 lat.

Co to oznacza?

Sama ocena ryzyka nie jest dokumentem końcowym. Stanowi ona podstawę do opracowania Planu Bezpieczeństwa Wody (PBW), który zawiera szczegółowe procedury monitorowania, działania zapobiegawcze oraz sposoby reagowania na ewentualne zagrożenia.

Takie podejście umożliwia stałą kontrolę bezpieczeństwa systemu zaopatrzenia w wodę i pozwala szybciej reagować na pojawiające się nieprawidłowości. Dzięki temu ogranicza się ryzyko wystąpienia zdarzeń mogących mieć negatywny wpływ na zdrowie odbiorców.

Przebieg oceny ryzyka

Zgodnie z nowymi przepisami, ocena ryzyka musi być prowadzona na trzech poziomach:

• obszar zasilania ujęcia wody (zlewni);
• system zaopatrzenia w wodę (stacje uzdatniania wody (SUW), sieć dystrybucji);
• wewnętrzne systemy wodociągowe – dotyczy to tzw. obiektów priorytetowych, takich jak szpitale, hotele, szkoły czy domy opieki, gdzie z wody korzysta ponad 50 osób dziennie.

Rygorystyczne terminy związane z nowymi przepisami

Wdrażanie nowych przepisów wiąże się z kluczowymi rygorystycznymi terminami:

• 2026 r., przez cały rok – ustala się pierwsze harmonogramy poboru próbek w ramach monitoringu zgodności;
• Do 31 grudnia 2026 r. – termin na pierwszą ocenę ryzyka obszarów zasilania ujęć wody, przekazanie raportu Wodom Polskim oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej;
• Do 30 czerwca 2028 r. – termin na ocenę ryzyka systemów zaopatrzenia w wodę oraz instalacji wewnętrznych w obiektach priorytetowych.

Jakie kary grożą za brak oceny ryzyka?

Dostawcy wody podlegają karze 10 zł za każdy dzień opóźnienia w przekazaniu oceny dla obszaru zasilania lub systemu zaopatrzenia.

Za uchybienia operacyjne tj. brak badań jakości wody zgodnie z harmonogramem, brak działań naprawczych, brak monitoringu substancji promieniotwórczych, niewłaściwe materiały/chemikalia do uzdatniania wody, brak informowania konsumentów o jakości wody, grozi kara od 100 zł do 60 000 zł.

Właściciele lub zarządcy obiektów priorytetowych za brak oceny ryzyka instalacji wewnętrznej, brak jej aktualizacji, brak przechowywania dokumentacji (min. 12 lat), brak badań na Legionellę lub ołów, nieprzekazanie sprawozdań w terminie grozi kara od 100 zł do 10 000 zł.

Autorka: Zuzanna Paruszewska

Warto przeczytać:

1. Plan bezpieczeństwa wody – od cyberbezpieczeństwa do bezpieczeństwa zdrowotnego. Co, do kiedy i jak wdrożyć?
2. Jak zapobiegać skażeniu Legionellą dzięki Planom Bezpieczeństwa Wody?
3. Nowelizacja UKSC stała się faktem – istotne informacje dla wodociągów
4. Strategie cyberbezpieczeństwa w samorządach
5. Nabór wniosków o wsparcie z FBiO dla samorządów i wodociągów
6. Cyberbezpieczne Wodociągi: na co można przeznaczyć środki?
7. Plan Bezpieczeństwa Wody – co powinieneś wiedzieć?
8. Dlaczego cyberbezpieczeństwo płynie dziś prosto z kranu?