Ruszył nabór wniosków o wsparcie z FBiO dla samorządów i wodociągów
W dniu 6 lipca 2026 roku Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomił otwarty i ciągły nabór wniosków o udzielenie pożyczek z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO) dla jednostek samorządu terytorialnego i spółek komunalnych. Środki te, dystrybuowane w ramach KPO, stanowią część Inwestycji A2.7.1, której głównym celem jest strukturalne wzmocnienie odporności państwa. To świetna wiadomość dla JST i samorządowych spółek komunalnych, a w szczególności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Jest to optymalna szansa na pozyskanie finansowania projektów wzmacniających cyberbezpieczeństwo: zwłaszcza dla tych z Państwa, którzy nie zdołali zdobyć wsparcia w ramach zakończonego wcześniej programu grantowego „Cyberbezpieczne Wodociągi”.
Program „Cyberbezpieczne Wodociągi”, realizowany przez Centrum Projektów Polska Cyfrowa we współpracy z NASK, cieszył się ogromnym zainteresowaniem, generując aż 896 wniosków aplikacyjnych od podmiotów odpowiedzialnych za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Mimo zwiększenia pierwotnej puli środków do kwoty ponad 590 mln zł, dofinansowanie otrzymało 688 najwyżej ocenionych projektów. Oznacza to, że ponad 200 wnioskodawców pozostało bez finansowania. Dodatkowo maksymalny limit grantu w tamtym naborze wynosił 300 tys. EURO (około 1,2 mln zł), co dla wielu średnich i dużych przedsiębiorstw komunalnych okazało się kroplą w morzu potrzeb inwestycyjnych. Nowy instrument pożyczkowy BGK eliminuje te ograniczenia, oferując wielokrotnie wyższe limity finansowania oraz elastyczny harmonogram spłaty rozpisany na lata.
Wnioski o środki z FBiO złożyły już takie miasta jak Lublin i Legnica, a kolejne są na etapie planowania działań lub przygotowania wniosku. Warto już teraz zapoznać się z zakresem i warunkami finansowania działań w ramach funduszu.
Szeroki cel finansowania: nie tylko cyberbezpieczeństwo
Choć kwestie cyberbezpieczeństwa stanowią jeden z fundamentów odporności współczesnej infrastruktury krytycznej, pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności dla sektora komunalnego wykracza daleko poza samą sferę teleinformatyczną. Projekt może obejmować jedno lub wiele zadań inwestycyjnych zlokalizowanych w różnych miejscach, o ile tworzą one funkcjonalną całość podnoszącą poziom bezpieczeństwa ludności.
Katalog przedsięwzięć kwalifikujących się do wsparcia został ustrukturyzowany według kluczowych priorytetów obronnych i cywilnych. Szczegółowe zestawienie celów, na które można przeznaczyć środki, przedstawia poniższa tabela:
| Obszar inwestycyjny | Typy realizowanych przedsięwzięć | Wymagane opinie / uzgodnienia |
| Cyberbezpieczeństwo | Wdrażanie narzędzi IT/OT, systemów monitorowania, testów penetracyjnych oraz tworzenie i audyty systemów zarządzania bezpieczeństwem | Ocena merytoryczna realizowana bezpośrednio przez ekspertów BGK |
| Obiekty zbiorowej ochrony | Budowa, modernizacja oraz remonty schronów i ukryć dla ludności cywilnej (finansowanie do 100% kosztów netto przy przeznaczeniu min. 85% powierzchni na cele ochronne) | Pozytywna opinia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) |
| Systemy wykrywania zagrożeń | Budowa i modernizacja systemów wykrywania zagrożeń oraz systemów ostrzegania i alarmowania ludności o niebezpieczeństwach | Pozytywna opinia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) |
| Mobilność wojskowa | Budowa oraz modernizacja dróg, mostów i tuneli w zarządzie JST w celu doprowadzenia ich parametrów do standardów transportu ciężkiego wojsk (odcinki o długości do 20 km) | Pozytywna opinia Ministerstwa Obrony Narodowej (MON) |
| Tabor specjalistyczny | Zakup, modernizacja lub remont taboru na potrzeby wojskowe lub o podwójnym zastosowaniu (dual-use) | Zgodność ze specyfikacją techniczną transportu wojskowego |
Szeroka formuła programu pozwala beneficjentom na łączenie modernizacji systemów IT z fizycznym zabezpieczeniem stacji uzdatniania i ujęć wody, przepompowni ścieków czy budynków administracyjnych, co pozwala na kompleksowe podejście do bezpieczeństwa infrastruktury komunalnej.
Budżet i parametry pożyczki: preferencyjne warunki dla samorządów
Dla naboru przeznaczonego dla JST i spółek komunalnych BGK wydzielił imponującą pulę środków o wartości 5,6 mld zł. Instrument ten opiera się na unikalnej w skali rynku strukturze kosztowej, czyniącej go wysoce konkurencyjnym wobec standardowych instrumentów dłużnych, takich jak kredyty komercyjne czy obligacje komunalne. Porównanie warunków finansowania dla poszczególnych typów beneficjentów obrazuje poniższa tabela:
| Parametr finansowy | Warunki dla Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST) | Warunki dla spółek komunalnych (np. wodociągowych) |
| Oprocentowanie pożyczki (stałe) | 0% w skali roku | 1% w skali roku (może ulec modyfikacji w procesie oceny pomocy publicznej) |
| Wartość wsparcia | od 2 do 500 mln zł | od 2 do 500 mln zł |
| Maksymalny udział finansowania | Do 100% wydatków kwalifikowalnych netto (VAT po stronie beneficjenta) | Do 100% wydatków kwalifikowalnych netto (VAT po stronie beneficjenta) |
| Okres spłaty zadłużenia | Do 20 lat (240 miesięcy) | Do 20 lat (240 miesięcy) |
| Karencja w spłacie kapitału | Do 12 miesięcy od momentu zakończenia realizacji projektu | Do 12 miesięcy od momentu zakończenia realizacji projektu |
| Możliwość umorzenia długu | Do 20% wartości kapitału (dla JST spełniających kryteria i znajdujących się na liście BGK) | Brak możliwości umorzenia (narzędzia dłużne dla spółek prawa handlowego nie podlegają umorzeniu) |
| Opłaty i prowizje manipulacyjne | Brak jakichkolwiek opłat i prowizji za udzielenie oraz obsługę pożyczki | Brak jakichkolwiek opłat i prowizji za udzielenie oraz obsługę pożyczki |
Wydatki kwalifikowalne netto mogą być finansowane w 100%, co oznacza brak konieczności wnoszenia wkładu własnego w koszty netto inwestycji (beneficjent pokrywa tylko podatek VAT). Wszystkie koszty muszą być bezpośrednio powiązane z celem projektu, racjonalne oraz udokumentowane fakturami. Finansowanie nie może pokrywać przedsięwzięć rozpoczętych przed dniem złożenia wniosku, przy czym za rozpoczęcie projektu uznaje się podpisanie pierwszej umowy z wykonawcą robót lub dostawcą sprzętu (prace przygotowawcze, takie jak analizy czy pozyskiwanie gruntów, nie stanowią rozpoczęcia projektu). Spłata pożyczki realizowana jest w równych ratach kapitałowych.
Przygotowanie do projektu: przeprowadź z nami audyt zerowy
Prawidłowe zaplanowanie i wdrożenie przedsięwzięcia technologicznego wymaga rzetelnego przygotowania. Nasi eksperci ds. cyberbezpieczeństwa jednoznacznie wskazują, że pierwszym i najważniejszym krokiem na tej ścieżce powinien być tzw. audyt zerowy, określany również jako diagnoza cyberbezpieczeństwa.
Przeprowadzenie audytu zerowego pozwala na precyzyjne mapowanie posiadanej infrastruktury IT oraz OT, identyfikowanie istniejących podatności systemowych oraz określenie realnych ryzyk związanych z ewentualnymi zakłóceniami ciągłości działania. Wyniki diagnozy dostarczają wnioskodawcy danych, które są niezbędne do prawidłowego wypełnienia wniosku o pożyczkę BGK, zwłaszcza w zakresie uzasadnienia realizacji projektu i precyzyjnego oszacowania kosztów. Unika się w ten sposób zakupu niekompatybilnego sprzętu lub licencji, które nie odpowiadałyby rzeczywistym potrzebom danej spółki komunalnej lub urzędu gminy. Co ważne, koszt przeprowadzenia audytu przygotowawczego może zostać sfinansowany ze środków pożyczki.
Działania z zakresu cyberbezpieczeństwa podlegające finansowaniu
Nowe obowiązki podmiotów ważnych i kluczowych
Wejście w życie znowelizowanej Ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa w dniu 3 kwietnia 2026 roku nakłada na samorządy oraz spółki komunalne szereg restrykcyjnych obowiązków wynikających bezpośrednio z implementacji unijnej dyrektywy NIS2. Zignorowanie tych przepisów wiąże się z ryzykiem nałożenia dotkliwych administracyjnych kar finansowych, które dla podmiotów kluczowych mogą sięgać do 10 mln Euro lub 2% całkowitego rocznego światowego obrotu, a dla podmiotów ważnych – do 7 mln Euro lub 1,4% obrotu.
Poniższa tabela przedstawia kluczowe terminy i obowiązki regulacyjne, przed którymi stoją podmioty sektora komunalnego w 2026 roku i latach kolejnych:
| Graniczna data realizacji | Obowiązek nałożony przez uKSC 2.0 |
| 3 października 2026 | Obowiązkowa samorejestracja i złożenie wniosku o wpis do centralnego Wykazu podmiotów kluczowych i ważnych w systemie teleinformatycznym S46 |
| 3 kwietnia 2027 | Ostateczny termin na pełne wdrożenie środków technicznych i organizacyjnych, w tym kompletnego Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) |
| 3 kwietnia 2028 | Termin na przeprowadzenie pierwszego obowiązkowego, niezależnego audytu zewnętrznego z zakresu KSC (kolejne audyty wymagane co najmniej raz na 3 lata) |
Na co wykorzystać pożyczkę z FBiO?
Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności doskonale wpisuje się w potrzebę sfinansowania tych wymogów. Ze środków pożyczki beneficjenci mogą pokryć następujące koszty:
- Zakup sprzętu i oprogramowania (środki trwałe): finansowanie obejmuje zakup nowoczesnych urządzeń sieciowych, zapór ogniowych (firewalli), serwerów, systemów przechowywania kopii zapasowych (backup) oraz zaawansowanych sond monitorujących ruch w sieciach przemysłowych OT i systemach SCADA. Do kosztów zalicza się także systemy klasy SIEM (zarządzanie informacjami i zdarzeniami bezpieczeństwa) czy EDR (wykrywanie zagrożeń na punktach końcowych).
- Wdrożenie wartości niematerialnych i prawnych: koszty licencji oprogramowania zabezpieczającego, systemów antywirusowych, platform do zdalnego zarządzania i ciągłego monitorowania infrastruktury oraz ich regularne aktualizacje w okresie kwalifikowalności projektu.
- Dokumentacja i doradztwo (SZBI): sfinansowanie zewnętrznych usług doradczych mających na celu opracowanie audytu zerowego, kompleksowej analizy ryzyka, procedur obsługi i zgłaszania incydentów do właściwych zespołów CSIRT (np. CSIRT NASK) oraz planów ciągłości działania (BCP) i odtwarzania systemów po awarii (DRP) zgodnych z ISO 27001.
- Audyty i testy odporności: pokrycie kosztów audytów oraz profesjonalnych testów penetracyjnych systemów IT/OT, które pozwalają na bieżąco weryfikować szczelność cyfrowych granic przedsiębiorstwa.
- Szkolenia podnoszące kompetencje: finansowanie szkoleń dla personelu IT/OT oraz obowiązkowych szkoleń z zakresu cyberbezpieczeństwa dla kadry zarządzającej i zarządów spółek, na których ciąży bezpośrednia odpowiedzialność osobista za stan bezpieczeństwa informacji w organizacji. Takie szkolenia mogą odbyć się również online dzięki wygodnej platformie szkoleniowej.
Dzięki tak szerokiemu zakresowi rzeczowemu wydatków kwalifikowalnych, podmioty sektora komunalnego mogą sfinansować proces przejścia od fazy diagnozy podatności do fazy ciągłego, zautomatyzowanego monitorowania bezpieczeństwa w trybie 24/7/365.
Dlaczego warto złożyć wniosek już teraz?
Sektor komunalny, a w szczególności spółki wodociągowo-kanalizacyjne, zarządza kluczową dla życia obywateli infrastrukturą, która coraz częściej staje się celem ataków teleinformatycznych. Presja prawna wynikająca z nowej ustawy o KSC oraz widmo drastycznych kar finansowych za niedopełnienie obowiązków z zakresu SZBI zmuszają kierownictwo urzędów i spółek do natychmiastowego działania.
Uruchomiony w lipcu 2026 roku nabór pożyczkowy BGK z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności stanowi unikalną szansę na pozyskanie kapitału na warunkach niedostępnych na rynku komercyjnym. Nieoprocentowane finansowanie dla samorządów, stałe oprocentowanie na poziomie 1% dla spółek komunalnych, brak opłat manipulacyjnych oraz opcja umorzenia do 20% kapitału pożyczki dla kwalifikujących się JST to potężne argumenty ekonomiczne. Ponieważ nabór ma charakter otwarty i ciągły, a środki mogą zostać wyczerpane przed zakładanym końcem naboru, rekomenduje się jak najszybsze rozpoczęcie przygotowań, przeprowadzenie audytu zerowego i złożenie kompletnego wniosku aplikacyjnego do właściwego terytorialnie regionu BGK. Chętnie w tym pomożemy!
Autor artykułu: Artur Janicki
